ภาษาไทย  |  English  

การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ปัญหาเรื้อรังของสังคมที่รอการแก้ไขอย่างจริงจัง (3)

“การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น
ปัญหาเรื้อรังของสังคมที่รอการแก้ไขอย่างจริงจัง”(3)

พรบ.วัยรุ่น2559 กำหนดให้5กระทรวงหลักเป็นแกนนำในการทำงานเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ผมเชื่อว่าถ้าแต่ละกระทรวงต่างกำหนดบทบาทหน้าที่และแนวปฏิบัติที่ชัดเจนรวมถึงการออก กฏหมายลูกให้เอื้อต่อการทำงาน มีการติดตามและประเมินผลตามตัวชี้วัดที่สอดคล้องกับการทำงานของผู้ปฏิบัติ คนในกระทรวงตั้งแต่ผู้บริหารทั้งส่วนกลางและส่วนภูมิภาคจะต้องเข้าใจเจตนารมณ์ของพรบ. เนื่องจากในอดีตผู้บริหารจำนวนไม่น้อยไม่ต้องการให้ผู้ปฏิบัติเข้าไปร่วมกิจกรรมในเรื่องนี้ ทำให้มีช่องโหว่ในการประสานงานระดับหน่วยงาน การแก้ไขปัญหาจึงไม่ประสบความสำเร็จ ผมเชื่อว่าในการบูรณาการงานระหว่างหน่วยงานจำเป็นที่จะต้องมีความสัมพันธ์ส่วนตัวจึงจะได้ผลดี เนื่องจากทุกคนจะให้เกียรติซึ่งกันและกัน เห็นความสำคัญของงานในบทบาทแต่ละคน ทำให้การประสานงานง่ายขึ้น การส่งต่อเด็กเพื่อรับคำปรึกษาหรือช่วยเหลือจึงสะดวก เพราะโดยธรรมชาติเด็กจะไม่ต้องการให้คนมาวุ่นวายกับตัวเอง ไม่วางใจใครที่ไม่รู้จักหรือมีอคติกับการแต่งกายหรือท่าทีของวัยรุ่น ต้องการพบคนให้น้อยที่สุดและเป็นความลับ


กระทรวงแรกที่ต้องการเห็นความเปลี่ยนแปลงมากที่สุดคือศึกษาธิการ เนื่องจากมีความสำคัญตั้งแต่การสร้างทัศนคติที่ดีให้กับเด็กซึ่งจะเป็นพื้นฐานที่สำคัญในการเป็นคนดีต่อไป การสอนเพศศึกษาควรเริ่มก่อนเรียนชั้นมัธยม เนื่องจากเด็กเริ่มมีเพศสัมพันธ์ตั้งแต่อายุ12ปี ควรสอนให้รู้ถึงความเท่าเทียมทางเพศ การให้เกียรติเพื่อนต่างเพศและควรปกป้องคนที่อ่อนแอกว่า การสอนเพศศึกษาต้องสอนให้รู้ถึงผลที่จะตามมาเมื่อมีเพศสัมพันธ์ทั้งโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์และการตั้งครรภ์ จะสร้างปัญหาให้กับชีวิตเราและคนรอบข้าง ให้เด็กเกิดภูมิคุ้มกันและเชื่อมั่นในตัวเองว่าจะไม่มีเพศสัมพันธ์ในวัยเรียน อย่างไรก็ตามสถานศึกษาควรมีทางเข้าถึงวิธีคุมกำเนิดสำหรับเด็กบางคนที่มีเพศสัมพันธ์แล้ว ควรให้ครูที่เด็กไว้ใจเป็นผู้ดูแล จะได้ให้คำปรึกษาและชี้นำเด็กไม่ให้หมกมุ่นกับเรื่องนี้ ผมเชื่อว่าอาจช่วยให้เด็กหันไปสนใจกีฬา ดนตรีหรืองานศิลปะแทนได้ เนื่องจากเด็กเหล่านี้ส่วนใหญ่ขาดความอบอุ่นในครอบครัว เมื่อมีครูที่เข้าใจมาดูแลเอาใจใส่ทำหน้าที่แทนพ่อแม่จะทำให้เด็กเห็นคุณค่าในตัวเองมากขึ้น ที่สำคัญทุกอย่างจะต้องเป็นความลับ ถ้าจะเปิดเผยข้อมูลให้ใครจะต้องแจ้งเด็กให้ทราบก่อนเสมอเพื่อให้เกิดความไว้วางใจและส่งต่อไปยังเด็กรุ่นหลังด้วย จะเป็นช่องทางให้ครูเข้าถึงเด็กเพื่อการแก้ไขปัญหาได้ดีขึ้น
ขณะเดียวกันเมื่อเกิดการตั้งครรภ์เด็กสามารถที่จะบอกกับครูที่ดูแลตั้งแต่แรก ซึ่งจะต้องอาศัยการทำงานเป็นเครือข่ายเพื่อให้ทางเลือกที่ดีกับเด็ก ไม่มีการลงโทษหรือประจานในสิ่งที่เกิดขึ้นแต่จะให้ความเอาใจใส่ให้เด็กผ่านเหตุการณ์นี้ได้กลับมาเป็นคนที่ยังมีคุณค่ามีโอกาสเหมือนเด็กคนอื่นต่อไป แม้แต่เรื่องการเรียนควรใช้วิธีเรียนอยู่บ้านจนกว่าจะคลอดโดยมีครูเป็นผู้ชี้แนะและให้โอกาสเข้าสอบได้ จะทำให้เด็กรู้สึกมั่นใจว่าตนเองยังสามารถกลับมาเรียนตามปกติและเดินตามความฝันได้
จากประสบการณ์การทำงานผมเชื่อว่าปัญหาที่ยากที่สุดคือเด็กไม่สามารถจะบอกใครที่ไว้ใจได้ตั้งแต่รู้ว่าตั้งครรภ์ ทำให้ไม่ได้รับการดูแลที่ดีตั้งแต่แรก
สรุป สถานศึกษาควรสอนเพศศึกษาตั้งแต่ระดับประถม สอนให้ครบทุกมิติให้เกิดภูมิคุ้มกัน มีช่องทางเข้าถึงอุปกรณ์คุมกำเนิดและมีแนวทางปฏิบัติในรูปเครือข่ายที่ชัดเจนในการแก้ปัญหาเมื่อนร.ตั้งครรภ์ โดยคำนึงถึงนร.เป็นศูนย์กลาง
กระทรวงต่อมาคือมหาดไทย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ต้องเห็นความสำคัญเพราะเป็นเรื่องของชุมชน แสดงถึงความเข้มแข็งของคนในชุมชน ช่วยกันดูแลซึ่งกันและกัน ต้องกำจัดแหล่งอบายมุข ยาเสพติด สถานที่สาธารณที่ลับตาคนจะต้องมีไฟฟ้าสว่างไสวมีเวรยามตรวจตราตลอด หอพักซึ่งปัจจุบันอยู่ในการดูแลของอปท.จะต้องมีการกวดขันให้ปฏิบัติตามพรบ. อย่างเคร่งครัดเพราะสถานที่ที่วัยรุ่นมีเพศสัมพันธ์คือที่บ้านและหอพัก มีพื้นที่สร้างสรรค์สำหรับวัยรุ่นรวมถึงการสนับสนุนงบประมาณให้วัยรุ่นจัดกิจกรรมอย่างสม่ำเสมอด้วย
กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงมนุษย์ ถือเป็นหน้าที่โดยตรงตั้งแต่ดูแลเด็กกลุ่มเสี่ยง การดูแลครอบครัวที่มีรายได้น้อย เมื่อเกิดการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นจะต้องอาศัยเครือข่ายในการรายงานและติดตามเพื่อให้ได้รับสวัสดิการตามที่กฏหมายกำหนด โดยเฉพาะในกรณีที่จะตั้งครรภ์ต่อ อาจต้องจัดหาบ้านพักชั่วคราวขณะตั้งครรภ์ เมื่อคลอดแล้วบางรายไม่พร้อมที่จะรับเด็กไปเลี้ยงต้องจัดหาบ้านสำหรับเด็กอ่อนหรือครอบครัวอุปถัมภ์ในการดูแลเด็กที่เกิดมาทั้งในระยะสั้นเพื่อรอให้แม่มารับไปเลี้ยงดูเองหรือเป็นพ่อแม่บุญธรรมของเด็กที่จะต้องมีการติดตามการเลี้ยงดูให้เป็นไปตามข้อตกลงเพื่ออนาคตของเด็กต่อไป
กระทรวงแรงงานอาจมีบทบาทไม่มากแต่เนื่องจากปัจจุบันมีวัยรุ่นจำนวนไม่น้อยทำงานอยู่ในโรงงาน ทั้งแรงงานไทยและต่างชาติ ส่วนใหญ่ถือว่ายังไม่มีวุฒิภาวะ เสี่ยงต่อการตั้งครรภ์ไม่พร้อม จึงต้องมีช่องทางให้เด็กเหล่านี้สามารถเข้าถึงความรู้ทางเพศศึกษาตลอดจนอุปกรณ์คุมกำเนิดพร้อมคำแนะนำจากเจ้าหน้าที่หรือผู้ที่ผ่านการอบรมแล้ว ดังที่มีกฏหมายลูกสนับสนุนให้มีพยาบาลวิชาชีพในโรงงานที่มีคนงานตั้งแต่200คนขึ้นไปหรือมีเครือข่ายกับทางรพ.ที่สามารถมาดูแลได้ เพื่อให้ความรู้ทางเพศศึกษาและคำแนะนำในการคุมกำเนิด เมื่อเกิดการตั้งครรภ์มีแนวทางการช่วยเหลือในรูปของเครือข่ายอย่างชัดเจนในรูปแบบของเครือข่ายเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อแม่และเด็กในครรภ์
สุดท้ายคือกระทรวงสาธารณสุข ที่ตกเป็นฝ่ายรับ แก้ปัญหานี้มาตลอด แม้ว่าจะพยายามทำทุกอย่างเพื่อให้เข้าถึงเด็กวัยรุ่นแต่ก็ยังไม่สำเร็จ ยังคงเป็นหลักการที่สวยงามในแผ่นกระดาษ คลินิกเพื่อนใจวัยรุ่นที่ผ่านการประเมินเกือบทุกแห่ง แต่ยังไม่มีวัยรุ่นมาใช้บริการ วัยรุ่นไม่ประสงค์ที่จะเข้ามาใช้บริการในสถานบริการของรัฐเนื่องจากช้า ขั้นตอนมาก มองด้วยสายตาไม่เป็นมิตร ชอบซุบซิบนินทา จึงจำเป็นต้องมีสถานที่บริการนอกรพ.เพื่อเป็นศูนย์บริการวัยรุ่นอย่างแท้จริง และมีช่องทางพิเศษในกรณีต้องมารับการรักษาในรพ. ตามพรบ. วัยรุ่น สธ.จะต้องมีการให้บริการวัยรุ่นที่ได้มาตรฐาน ซึ่งต้องรวมถึงการสิ้นสุดการตั้งครรภ์ในรายที่เลือกวิธีนี้เพื่อให้เกิดความปลอดภัยต่อวัยรุ่น จะต้องมีกม.ลูกให้รพ.สามารถสิ้นสุดการตั้งครรภ์อย่างได้มาตรฐาน โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขที่กม.กำหนดเพื่อลดอัตราตายหรือภาวะแทรกซ้อนจากการทำแท้งโดยหมอเถื่อน ทั้งนี้จะต้องมีทีมงานที่ทำงานประสานกันเป็นทีมตั้งแต่การให้คำปรึกษาที่ต้องให้ข้อมูลอย่างครบถ้วน มีทางเลือกให้เด็กสามารถเลือกวิธีที่ดีที่สุดอย่างมีอิสระด้วยตนเอง
จากการปฏิบัติหน้าที่มายาว นานพบว่าปัญหาอยู่ที่จนท.ส่วนใหญ่มีทัศนคติในเชิงลบกับปัญหานี้ จำเป็นต้องมีการเลือกทีมงานที่เหมาะสม จากทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ใช้ความสัมพันธ์ส่วนตัวเป็นสำคัญ โดยความเห็นชอบของผู้บริหารที่รับผิดชอบ เพื่อให้ทุกคนทำงานด้วยหัวใจที่ปรารถนาดีต่อวัยรุ่นอย่างแท้จริง มีการติดตามประเมินผลเป็นระยะ อาจทำในรูปแบบงานวิจัยจะสามารถนำมาแก้ไขปัญหานี้อย่างถูกต้อง และยังสามารถนำไปขยายผลเพื่อแก้ปัญหาสังคมที่เรื้อรังมานานอีกด้วย ไม่ว่าจะเป็นปัญหายาเสพติด ความรุนแรงในครอบครัว เด็กติดเกมส์ฯลฯ
ผมหวังที่จะเห็นปัญหานี้ได้รับการแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรมหลังจากหมักหมมมานานเพื่ออนาคตของเด็กไทยครับ
“ขอบคุณที่เป็นคนดี”
ขอบคุณภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต